De KANTL betuigt solidariteit met getroffen erfgoedorganisaties

De KANTL betreurt ten zeerste de wijze waarop een aantal erfgoedbibliotheken en archiefinstellingen door de besparingen van de Vlaamse regering worden getroffen.

Het gaat hier immers niet om overbodige of geldverslindende instellingen, maar om essentiële plaatsen waar ons geheugen en ons waardevol erfgoed worden verzameld, bewaard en ontsloten voor zowel onderzoekers als het brede publiek.

De besparingen dreigen zware schade toe te brengen aan een kwetsbare sector. Ze brengen niet alleen de huidige werking in het gedrang, maar leggen ook een hypotheek op de komende generaties. Wie het verleden niet koestert, dreigt in de toekomst de waardevolle collectieve identiteit van onze samenleving uit het oog te verliezen.

De KANTL dringt daarom aan op een spoedig overleg met alle belanghebbende instanties. Dat is in het belang van de hele gemeenschap en van de generaties na ons.

Verbonden door erfgoed

Het werk van de erfgoedinstellingen sluit nauw aan bij de missie van de KANTL: het bewaren, onderzoeken en toegankelijk maken voor huidige en toekomstige generaties van ons cultureel en literair erfgoed. De Academie werkt daarom ook voor verschillende projecten samen met partners uit de erfgoedsector.

Inspiratie voor het onderwijs

Zo organiseerde de KANTL samen met het Letterenhuis en de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience op 7 en 14 oktober een parallelle inspiratiedag rond literaire klassiekers voor het onderwijs. Tijdens deze 'theatereditie' stonden voorlezen, samen lezen en spelen centraal. Hoe kunnen theaterteksten en theatrale werkvormen leerlingen op een andere manier naar literatuur laten kijken? Welke technieken uit de theaterpraktijk helpen om verhalen tot leven te brengen? Naast de nieuwste inzichten uit onderzoek kregen de deelnemers ook praktische handvatten aangereikt voor de lespraktijk.

Literaire klassiekers blijven bestaan doordat mensen ze bewaren, bestuderen en onderwijzen. Daarom was de KANTL verheugd om deze editie samen met het Letterenhuis en de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience te mogen organiseren. En om in Antwerpen en Gent zoveel geëngageerde leraren te mogen verwelkomen.

Boeken die blijven

Diezelfde erfgoedpartners waren ook betrokken bij het publieksboek bij de literaire canon van de KANTL, Boeken die blijven, dat op 29 september verscheen. Dankzij de prachtige scans uit hun collecties die zij ter beschikking stelden, werd het een rijk geïllustreerd boek. Tientallen auteursfoto’s, afbeeldingen van boeken, handschriften en tekeningen zorgen voor kleur en context bij de verhalen over de 50 werken in de canon.

Ook al vond niet alles uiteindelijk een plaats in het boek, de vele parels waaruit een keuze kon worden gemaakt tonen de rijkdom en de vele verhalen die in onze erfgoedcollecties schuilen.

Zoals deze illustraties het belang van vorm, context en gedeeld vakmanschap belichten, zo is Boeken die blijven een voorbeeld van hoe belangrijk samenwerking is in de erfgoed- en cultuursector:

Beheer en beschikbaarheid

Erfgoedbibliotheken zijn een essentiële schakel in het ecosysteem. Zo werkte de Academie zeer nauw samen met de Boekentoren, de Gentse Universiteitsbibliotheek, om haar rijke bibliotheekcollectie te ontsluiten, onder de koepel van vzw CaGeWeb, en vervolgens, toen dat aspect van de KANTL-werking onder druk kwam te staan, om de waardevolle erfgoedcollecties te behoeden voor verlies. In 2017 werd het archief van Prudens Van Duyse (1804-1859) geschonken aan het Letterenhuis, in 2024 werd de volledige collectie oude drukken, handschriften en kostbare werken in langdurige bruikleen ondergebracht bij de Boekentoren. De collectie werd door het team van de Boekentoren integraal beschreven en dankzij de samenwerking met Google Books integraal gedigitaliseerd waardoor ze voortaan online beschikbaar zijn voor onderwijs en onderzoek. Meer info vind je via de Collectiewijzer.

Brieven voor de toekomst

Het belang van het zorgvuldig bewaren en (digitaal) ontsluiten van taalhistorisch erfgoed bewijst ook GezelleBrOn, de digitale uitgave van de brieven van Guido Gezelle. Het ultieme doel van het project is een wetenschappelijke online teksteditie van de volledige brievenverzameling – 7700 stuks – die in het Gezellearchief in de Openbare Bibliotheek van Brugge bewaard wordt. Vier partners sloegen daarbij de handen in elkaar:

• Vrijwilligers van het Guido Gezellegenootschap gaan aan de slag met de briefwisseling van Guido Gezelle.
• Het Guido Gezellearchief (Openbare Bibliotheek Brugge) begeleidt de vrijwilligers en levert de digitale beelden. Het is verantwoordelijk voor de eindredactie.
• De vrijwilligers werken verder op de resultaten van een eerder inventariserings- en editieprojectproject met het Centrum voor Gezellestudie (Universiteit Antwerpen - Prof. P. Couttenier).
• De digitale afdeling van de KANTL, CTB, zorgt voor de technische begeleiding en ondersteuning van het project, alsook voor de ontwikkeling van de editie zelf.

Eerder deze zomer rondde het project een symbolische kaap, met de online publicatie van de drieduizendste brief. Het CTB verving bovendien de klassieke facsimileweergave door visualisatie in een IIIF-viewer. IIIF-technologie laat toe om metadata vast te hangen aan hoogkwalitatieve digitale afbeeldingen, en faciliteert op duurzame wijze de uitwisseling en wetenschappelijke ontsluiting van deze beelden.

De KANTL betreurt dan ook de impact van de besparingen op erfgoedinstellingen en betuigt haar solidariteit met alle getroffen organisaties en medewerkers, niet enkel de hierboven genoemde. Hun expertise, inzet en dagelijkse zorg voor ons gedeelde culturele geheugen zijn onmisbaar. Zonder die kennis zouden projecten die ons literair erfgoed bestuderen en delen eenvoudigweg niet mogelijk zijn.