Op woensdag 21 oktober werden tijdens de openbare vergadering van de Academie de twee KANTL-prijzen van 2026 uitgereikt: de prijs voor Essay aan Joke J. Hermsen en de Leonard Willemsprijs aan Jozef Janssens.
Open KANTL
Elk jaar in oktober houdt de Academie een openbare middagvergadering om haar werkjaar in te zetten. De middag ging van start met een gesprek tussen Dirk De Geest en Gillis Dorleijn over diens magistrale nieuwe geschiedenis van de moderne poëzie. Het boek met de sprekende titel Een nieuw geluid, dat Dorleijn samen met collega Wiljan van den Akker schreef, betekent een mijlpaal in het oeuvre van beide neerlandici, maar ook een belangrijke bijdrage tot ons begrip van de poëtische revolutie van de Tachtigers en de daaropvolgende generaties.
Tijdens het boeiende gesprek passeerden bekende dichters en klassieke teksten de revue, vergezeld door honderden collega's van wie velen in de loop der jaren zo goed als vergeten zijn. Die klassieke teksten en vergeten pareltjes leverden interessante gespreksstof op over een breed palet van de poëtische productie, met aandacht voor de weerklank van Vlaamse dichters in Nederland.
De literaire prijs van de KANTL
De vierjaarlijkse prijs van de KANTL voor Essay ging naar Joke J. Hermsen. Haar bundel Tijd is hoop werd door juryvoorzitter Luc Devoldere in zijn laudatio een 'summa van de hoop' genoemd, 'erudiet en goed geschreven', een 'magnum opus waarin filosofie, kunst en politiek gezamenlijk optrekken om het dreigend onheil te bezweren'. Hermsen onderneemt in haar essays 'een doordachte en diepgravende poging om de tijd als hoop te denken, [...] vanuit de filosofische veronderstelling dat de tijd zelf de hoop in zich draagt als de voorafschaduwing van het onverwacht nieuwe'. De jury looft Hermsen omdat ze in haar essays 'oproept om creativiteit te eren, kritisch bewustzijn te beoefenen en politieke moed te tonen'.
Op die politieke moed ging Hermsen in haar dankwoord nog wat dieper in. In de context van de bezuinigingen op cultuur in zowel Nederland als Vlaanderen waarschuwde Hermsen voor de verleiding om kunst en politiek als elkaars tegenpolen te zien. Ze doen namelijk iets heel gelijkaardigs: een gesprek voeren over de wereld, en over de amor mundi waarmee Hannah Arendt de moedige en actieve toewijding aan onze gedeelde, publieke wereld bedoelde. De tijd kan de hoop in zich dragen, zei Hermsen, maar we moeten er wel iets voor doen, we hebben er engagement voor nodig – en elkaar.
Het juryverslag kan je hier terugvinden.
De wetenschappelijke prijs van de KANTL
Jozef Janssens ontving de Leonard Willemsprijs voor de studie van de oudere taal, literatuur en cultuur in de periode 2022-2025. Janssens werd bekroond voor twee boeken die in de betreffende periode verschenen zijn: Vertellen is een kunst. De geschiedenis van Karel ende Elegast uit 2023 en De liederlijke middeleeuwen. De andere kant van de mythe uit 2024. Juryvoorzitter Frank Willaert prees niet alleen de ongebreidelde werkkracht van de auteur en zijn indrukwekkende eruditie – die zijn eigenlijke specialisme, de Middelnederlandse letterkunde, ver overschrijdt en ook andere literaturen, beeldende kunst, codicologie, architectuur én de receptie van de middeleeuwen in de moderne en hedendaagse cultuur beslaat –, maar ook Janssens' ongedwongen, bevlogen vertelstijl, waarmee hij bij zijn lezers belangstelling weet te wekken voor een andere, vervlogen tijd, en die verklaart waarom zoveel van zijn oud-studenten (talrijk aanwezig in de zaal) met gloed over hun hoogleraar van destijds vertellen. De jury wilde Janssens dan ook bekronen om de wijze waarop hij in beide publicaties eigen onderzoek, brede eruditie en enthousiaste popularisering met elkaar heeft weten te verbinden.
In zijn dankwoord liet Jozef Janssens het niet na het belang van die popularisatie van onderzoek, van verantwoorde kennisoverdracht naar leken, nog eens te beklemtonen. Ook al is het vaak uitdagender dan publiceren voor vakgenoten, het is een essentiële vorm van maatschappelijke dienstverlening en een kerntaak van de universiteiten en van de wetenschap in het algemeen.
Lees hier het juryverslag.